SAĞLIKLI BESLENME

BESLENMENİN ÖNEMİ

İnsanın anne karnında başlayarak; fiziksel ve zihinsel olarak büyümesi ve gelişmesi, sağlıklı ve üretken bir şekilde hayatını sürdürebilmesi için gereksinimi olan besinleri yeterli ve dengeli olacak şekilde tüketmesine “beslenme” demekteyiz.

Gereksinimimiz olan besin öğelerini gereksinimimiz altında tükettiğimizde olumsuz sonuçlar doğar ve sağlığımız olumsuz etkilenir. Sadece açlık hissine karşı, karın doyurmak için tüketilen gereğinden fazla besin alımı vücudumuza fazla enerji yüklemeye neden olmaktadır. Birey yeterince yemesine karşın, uygun seçim yapamadığı ya da yanlış pişirme yöntemi uyguladığı zaman bu besin öğelerinin bazılarını alamayabilir. Bu durumda, o besin öğesinin vücut çalışmasındaki işlevi yerine getirilemediğinden yine sağlık bozukluğu oluşur. Bu durum da “dengesiz beslenmedir”. Besinler içeriklerine göre 4 gruba ayrılır:

ET VE ET ÜRÜNLERİ: Tavuk, balık, kırmızı et, vb. tüm etler, salam, sucuk, sosis,pastırma, vb. tüm et ürünleri, yumurta, kuru baklagiller (kurufasülye, nohut,mercimek, vb.), yağlı tohumlar (fındık, fıstık, vb.) bu gruba girer. Bu grup protein açısından zengin besinlerden oluşur. Her öğünde bu besin grubundan 2-3 seçim yapmalıyız. (Örneğin kahvaltıda 1 yumurta, öğle ve akşam yemeklerinde etli birer yemek mutlaka bulunmalı veya öğünlerimizden birinde kurubaklagil grubu bir yemek bulundurabiliriz)
SÜT VE SÜT ÜRÜNLERİ: Süt, yoğurt, peynir, çökelek, ayran, vb. bu gruba girer. Bu gruptaki besinler; protein, kalsiyum, A vitamini açısından zengindir. Bu gruptaki besinler büyüme ve gelişmede, kemik sağlığının korunmasında çok önemlidir. Her öğünde bu gruptaki besinlerden 1-2 seçim yapılmalıdır. Yağı azaltılmış veya yağsız ürünlerde duruma göre tercih edilebilir. (Kahvaltıda tüketeceğimiz bir yumurta, ara öğünlerde veya ana öğünlerde yoğurt veya süt olarak tüketim yapmak , vb.)
TAHILLAR: Ekmek, pirinç, bulgur, çorba, börek,yufka, bazlama, kraker, vb. bu gruba girer. Bu gruptaki besinler karbonhidrat açısından zengindir ve enerji sağlar. Bu gruptaki besinler arasında özellikle tam tahıl ürünlerini, pirinç-makarna-bulgur arasından da bulguru tercih etmek gerekir. Bireylerin çalışma durumları, kişisel sağlık durumlarına göre farklılıklar göstermekle birlikte bu gruptan günde 3-8 seçim yapılabilir. (Öğünlerimize çorba ile başlanabilir, 1-2 dilim tam tahıllı ekmek öğünlerde tüketilebilir, pilav-makarna-bulgur pilavı gibi seçimler yapılabilir, vb.)
SEBZE VE MEYVELER: Tüm sebze ve meyveleri kapsayan bu gruptaki besinler; A vitamini, C vitamini, B vitaminlerinin çoğunluğu, E vitamini, K vitamininden zengindirler. Bu gruptaki besinlerden günlük 4-5 porsiyon beslenmemizde bulundurmalıyız. (Öğünlerde mutlaka vitamin kaynağı bu besin grubundan demir emilimlerinin arttırılması, biyoyararlılığın arttırılması amacıyla bulundurulmalıdır.)

Her grupta ucuz – pahalı birçok çeşit besin vardır. Ancak besin öğesi içerikleri benzer olduğundan her birey kendi koşullarına uygun olanları tüketebilir. Burada önemli olan besin gruplarını dengeli ve yeterli şekilde tüketmek, tek besine veya tek bir besin grubuna yönelmeden beslenmektir.

Yetersiz ve dengesiz beslenme vücut sisteminde aksaklıklara neden olur ve sağlığımız olumsuz etkilenir.

YANLIŞ BESLENMENİN YOL AÇTIĞI HASTALIKLAR:

- Kalp-Damar Hastalıkları
- Kanser
- Siroz
- Diyabet
- Osteoporoz
- Osteoartrit
- Hemoroit
- Diş Çürükleri
- Obezite


Besinlerden en iyi şekilde yararlanmak için günlük tükettiğiniz besinlerin çok çeşitli olmasına özen göstermeliyiz. Günde sabah, öğle ve akşam olarak 3 öğün beslenmeli, ara öğünlerle metabolizmamızı uyarmalıyız. Kahvaltının günün en önemli öğünü olduğunu unutmamalı ve kahvaltıda sağlıklı seçimler yapmalıyız. Her gün orta düzeyde fiziksel aktivite yaparak vücut ağırlığını tavsiye edilen sınırlarda tutmalıyız. Vücut ağırlığını besinlerle aldığınız enerji miktarı ile harcadığınız enerji miktarını dengeleyerek koruyabiliriz. Spor yapma imkanınız yoksa, en basit egzersiz olan yürüyüş için imkanlar yaratın. Düzenli beslenme ile düzenli olarak yapılan fiziksel aktivite, kalp ve solunum fonksiyonlarını düzenler, osteoporozu önler ve bireylerin sağlıklı kalması için önemlidir.

Sağlıklı beslenmeye dön